۲۹آوریل ۲۰۲۵- یک مطالعه اخیر که در Diabetes Care منتشر شده است، نقش مهم هایپرکورتیزولیسم را در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ که کنترل قند خونشان دشوار است، برجسته کرده است. محققان دریافتند که تقریباً یک چهارم از افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ که قند خون آنها با وجود مصرف داروهای متعدد به سختی کنترل می شود، دچار هایپرکورتیزولیسم هستند، وضعیتی که با سطح کورتیزول بیش از حد در بدن مشخص می شود.
با وجود استفاده از داروهای مختلف کاهش دهنده ی گلوکز، بسیاری از افراد مبتلا به دیابت نوع ۲هنوز در رسیدن به اهداف گلایسمی خود شکست می خورند. کورتیزول، که به عنوان "هورمون استرس" شناخته می شود، نقش کلیدی در تنظیم متابولیسم، فشار خون و پاسخ بدن به استرس دارد. با این حال، افزایش مزمن سطح کورتیزول می تواند اثرات مضری داشته باشد، به ویژه در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، که می تواند هایپرگلایسمی را تشدید کند.
در این مطالعه ی مشاهده ای آینده نگر، دکتر John B. Buse و همکارانش از دانشکده ی پزشکی دانشگاه کارولینای شمالی، شیوع هایپرکورتیزولیسم را به عنوان یک عامل بالقوه ی مؤثر در کنترل ضعیف قند خون ارزیابی کردند.
برای این منظور، محققان افراد مبتلا به دیابت نوع 2 با سطح HbA1c بین 7.5٪ تا 11.5٪ (58-102 میلی مول در مول) که دو یا چند داروی کاهنده ی گلوکز مصرف می کردند، با یا بدون عوارض میکرو/ماکروواسکولار، یا افرادی که چندین داروی کاهنده ی فشار خون مصرف می کردند، را غربالگری کردند. یک آزمایش سرکوب دگزامتازون 1 میلی گرمی (DST) انجام شد و علل شایع نتایج مثبت کاذب حذف شدند.
نقطه ی پایانی اولیه، شیوع هایپرکورتیزولیسم بود که به عنوان سطح کورتیزول پس از DST بیش از 1.8 میکروگرم در دسی لیتر (50 نانو مول در لیتر) تعریف می شود. محققان همچنین از رگرسیون لجستیک چندگانه برای ارزیابی ویژگی های مرتبط با هایپرکورتیزولیسم استفاده کردند و درصد شرکت کنندگان مبتلا به هایپرکورتیزولیسم و ناهنجاری های تصویربرداری آدرنال را ارزیابی نمودند.
یافته‌های کلیدی مطالعه به شرح زیر است:
• کورتیزول پس از آزمایش DST در ۲۵۲نفر از ۱۰۵۷شرکت کننده سرکوب نشده بود، و شیوع آن ۲۳.۸ درصدبود.
• شیوع هایپرکورتیزولیسم در بین شرکت کنندگان مبتلا به اختلالات قلبی، ۳۳.۳ درصدبود.
• در بین افرادی که سه یا چند داروی کاهنده فشار خون مصرف می کردند، شیوع هایپرکورتیزولیسم ۳۶.۶ درصدبود.
• ناهنجاری های آدرنال مشخص شده در تصویربرداری در ۳۴.۷ درصداز شرکت کنندگان مبتلا به هایپرکورتیزولیسم، وجود داشت.
• عوامل مرتبط با شیوع بالاتر هایپرکورتیزولیسم شامل موارد زیر بود:استفاده از مهارکننده های کوترانسپورتر 2 سدیم-گلوکز(نسبت شانس= ۱.۵۵۸)، استفاده از آگونیست های گیرنده پپتید شبه گلوکاگون ۱با حداکثر دوز (نسبت شانس= ۱.۵۴۴)، استفاده از تیرزپاتید (نسبت شانس= ۱.۹۸۱)، تعداد بیشتری از داروهای کاهنده فشار خون (نسبت شانس =۱.۳۹۰)،سن بالا (نسبت شانس ۱.۳۱۶)، شاخص توده بدنی کمتر از ۳۰کیلوگرم بر متر مربع (نسبت شانس= ۱.۶۳۹)،قومیت غیر لاتین/اسپانیایی (نسبت شانس= ۳.۷۱۸)،استفاده از فیبرات ها (نسبت شانس= ۲.۶۷۶) یا مسکن ها (نسبت شانس= ۱.۴۵۷).
• همه ارتباط‌ها از نظر آماری معنی دار بودند.
محققان اظهار داشتند که علیرغم استفاده از داروهای متعدد، هایپرکورتیزولیسم در تقریباً ۲۳.۸ درصداز افراد مبتلا به دیابت نوع ۲که کنترل قند خونشان دشوار است، شناسایی شده است. ما دریافتیم که این وضعیت با عوامل متعددی از جمله سن بالاتر، شاخص توده بدنی (BMI) پایین تر، قومیت غیر لاتین/اسپانیایی، بار بیشتر داروهای فشار خون بالا و استفاده از فیبرات ها، مسکن ها یا درمان های جدید تر کاهش دهنده گلوکز مرتبط است. این یافته ها بر نقش هایپرکورتیزولیسم در تشدید هایپرگلایسمی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲که قند خونشان بخوبی کنترل نمی شود، تأکید دارد.
نویسندگان همچنین پیشنهاد کردند که غربالگری هایپرکورتیزولیسم می تواند برای بیمارانی که علیرغم درمان با داروهای متعدد، به اهداف گلایسمی خود نمی رسند، مفید باشد و بینش ارزشمندی در مورد چالش های مدیریت دیابت نوع ۲ارائه دهد.
منبع:
https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/hypercortisolism-affects-1-in-4-patients-with-difficult-to-control-type-2-diabetes-study-finds-147364